گريه

منابع مقاله:
فرهنگ عاشورا صفحه 381 ، جواد محدثی؛


«چشم گريان،چشمه فيض خداست‏».گريستن بر ابا عبد الله الحسين‏«ع‏»ثواب بسياردارد. (1) فرشتگان،پيامبران،زمين و آسمان،حيوانات صحرا و دريا هم بر عزای حسين‏«ع‏» گريسته‏اند. (2)
اشگ ريختن،نشانه پيوند قلبی با اهل بيت و سيد الشهدا است.اشک،دل راسيراب می‏کند،عطش روح را بر طرف می‏سازد و حاصل محبتی است که نسبت‏به‏اهل بيت‏حاصل می‏شود.همدلی و هماهنگی روحی با ائمه،ايجاب می‏کند که در شادی‏آنان شاد و در غمشان محزون باشيم.اين نشان شيعه است که‏«يفرحون بفرحنا و يحزنون‏لحزننا...» (3) قلبی که مهر حسين‏«ع‏»را داشته باشد،بی شک به ياد مظلوميت و شهادت اومی‏گريد.اشک،زبان دل و شاهد عشق است.
آنچنان کز برگ گل،عطر و گلاب آيد برون تا که نامت می‏برم از ديده آب آيد برون رشته الفت‏بود در بين ما،کز قعر چاه کی بدون رشته،آب بی‏حساب آيد برون؟ تا نسوزد دل،نريزد اشگ و خون از ديده‏ها آتشی بايد که خوناب کباب آيد برون مهر تو شيرازه‏«ام الکتاب‏»خلقت است مشکل اين شيرازه از قلب کتاب آيد برون گر نباشد مهر تو دل را نباشد ارزشی برگ بی‏حاصل شود گل،چون گلاب آيد برون (4)
گريستن در سوگ شهدای کربلا،تجديد بيعت‏با عاشورا و فرهنگ شهادت و تغذيه‏فکری و روحی با اين مکتب است و اشک ريختن،نوعی امضا کردن پيمان و قراردادمودت با سيد الشهدا است.ائمه شيعه،گريستن بر مظلوميت اهل بيت و عزای حسينی راتاکيد کرده و شهادت اشک را بر صداقت عشق،پذيرفته‏اند.امام صادق‏«ع‏»فرموده است:
«نزد هر کس که ما ياد شويم و چشمانش اشگ‏آلود شود،حتی اگر به اندازه بال مگسی‏باشد،خداوند گناهانش را می‏بخشايد،هر چند چون کف دريا فراوان باشد.» (5) به گفته صائب:
در سلسله اشگ بود گوهر مقصود گر هست ز يوسف خبر،اين قافله دارد
دستور امامان به گريستن بر امام حسين‏«ع‏»بسيار اکيد است.امام رضا«ع‏»به ريان بن‏شبيب در حديث مفصلی فرمود: «يابن شبيب!ان کنت‏باکيا لشی‏ء فابک للحسين بن علی بن‏ابی طالب فانه ذبح کما يذبح الکبش...». (6) اگر بر چيزی گريه می‏کنی،بر حسين بن علی گريه‏کن،که او را همچون گوسفند،سر بريدند.در حديث ديگری فرموده است:«محرم، ماهی‏است که مردم دوره جاهليت جنگ در آن را ناروا می‏دانستند،ولی در اين ماه،دشمنان،خون ما را بناحق ريختند و هتک حرمت ما نمودند و فرزندان و بانوان ما را به اسارت‏گرفتند و به خيمه‏های ما آتش زدند و غارت کردند و در کار ما، برای رسول خدا هيچ‏حرمتی را رعايت نکردند.روز حسين( عاشورا)پلکهای ما را مجروح و اشگهايمان راجاری کرد و ما از سرزمين کربلا،گرفتاری و رنج‏به ميراث برديم.پس بايد بر کسی‏همچون حسين،گريه‏کنندگان بگريند،که گريه بر او، گناهان بزرگ را هم فرو می‏ريزد.» (7) خود امام حسين‏«ع‏»فرموده است:«انا قتيل العبرة،لا يذکرنی مؤمن الا بکی‏»، (8) من‏کشته اشکم،هيچ مؤمنی مرا ياد نمی‏کند مگر آنکه(بخاطر مصيبتهايم)می‏گريد.امام‏سجاد«ع‏»بيست‏سال بر امام حسين عليه السلام گريست و هرگز طعامی پيش اونمی‏گذاشتند مگر آنکه گريه می‏کرد. (9) به فرموده امام صادق‏«ع‏»:هر ناله و گريه‏ای ناپسند ومکروه است،مگر ناليدن و گريستن بر حسين عليه السلام:«کل الجزع و البکاء مکروه‏سوی الجزع و البکاء علی الحسين‏». (10) هم گريستن،هم گرياندن،هم خود را شبيه گريه‏کنندگان در آوردن(تباکی)پسنديده‏است و اجر دارد.اين همه فضيلت که برای گريه بر حسين‏«ع‏»بيان شده و اينکه اشک‏چشم،آتش دوزخ را فرو می‏نشاند و غمگين شدن در سوگ شهيدان کربلا ايمنی از عذاب‏است،در صورتی است که گناه و فسق و آلودگی انسان در حدی نباشد که مانع رسيدن اين‏فيض الهی گردد.اشگی که مبين پيوند عاطفی و رابطه مکتبی و اتصال روحی با راه و فکرو خط ائمه و سيد الشهداست،حتما زمينه‏ساز پرهيز از گناه می‏گردد.به تعبير شهيدمطهری:«گريه بر شهيد،شرکت در حماسه او و هماهنگی با روح او و موافقت‏با نشاط اوو حرکت اوست...امام حسين‏«ع‏»بواسطه شخصيت عاليقدرش،بواسطه شهادت‏قهرمانانه‏اش،مالک قلبها و احساسات صدها ميليون انسان است.اگر کسانی که بر اين‏مخزن عظيم و گرانقدر احساسی و روحی گمارده شدند،يعنی سخنرانان مذهبی،بتوانند ازاين مخزن عظيم در جهت هم شکل کردن و همرنگ کردن و هم احساس کردن روحها باروح عظيم حسينی بهره‏برداری صحيح کنند،جهانی اصلاح خواهد شد.» (11) پس مهم، شناخت فلسفه گريه در راستای احيای عاشورا و زنده نگهداشتن مراسم حسينی وفرهنگ کربلاست،نه گناه کردن و آلودگی،به اميد پاک شدن با چند قطره اشک!معلوم‏نيست که دل و جان آلوده،آن همسويی را با امام داشته باشد که با ياد مصائبش گريه کند.
گريه در فرهنگ عاشورا،سلاح هميشه برانی است که فرياد اعتراض به ستمگران رادارد.«اشک‏»،زبان دل است و گريه،فرياد عصر مظلوميت.رسالت اشک نيز پاسداری از«خون شهيد»است.امام خمينی‏«ره‏»فرمود:«هر مکتبی،تا پايش سينه‏زن نباشد،تا پايش‏گريه‏کن نباشد،تا پايش توی سر و سينه‏زن نباشد حفظ نمی‏شود...»، (12) «گريه کردن برشهيد،نگهداشتن، زنده نگهداشتن نهضت است‏»، (13) «گريه کردن بر عزای امام حسين،زنده‏نگهداشتن نهضت و زنده نگهداشتن همين معنی است که يک جمعيت کمی در مقابل يک‏امپراطور بزرگ ايستاد...،آنها از همين گريه‏ها می‏ترسند،برای اينکه گريه‏ای است که گريه‏بر مظلوم است،فرياد مقابل ظالم است.» (14)
هر چند نيست درد دل ما نوشتنی از اشگ خود،دو سطر به ايما نوشته‏ايم (15)
اشگ،سر فصل محبت و مودت است و برخاسته از عشقی است که خداوند در دلهاقرار داده که نسبت‏به حسين بن علی‏«ع‏»مجذوب می‏شود.به فرموده رسول خدا«ص‏»:
«ان لقتل الحسين حرارة فی قلوب المؤمنين لا تبرد ابدا». (16) برای شهادت حسين‏عليه السلام حرارت و گرمايی در دلهای مؤمنان است که هرگز سرد و خاموش نمی‏شود.
کدام عاشق در اين ره در بلا نيست؟ کدامين دل شما را مبتلا نيست؟ اگر در سوگتان شد ديده نمناک اگر از عشقتان دل گشت غمناک گواه عشق ما اين ديده و دل رساند«اشگ‏»و«غم‏»ما را به منزل کنون ماييم و درد داغداری کنون ماييم و اشگ و سوگواری هنوز اشگ عزا پيوسته جاری است رواق چشممان آيينه‏کاری است غدير ما محرم دارد امروز محرم،بذر غم می‏کارد امروز (17)
امروز هم،اشگ و گريه،رابط ما با حسين است و ما با شوری اشگهايمان،سر سفره‏محبت‏سيد الشهدا نشسته‏ايم و نمک پرورده ابا عبد الله هستيم،از اين رو،اين مهر با شيرمادر در جان ما وارد شده و با جان هم به در می‏شود.
پی‏نوشتها
1-احاديث ثواب و آثار گريه بر امام حسين‏«ع‏»را از جمله در بحار الانوار،ج 44،ص 279 تا 296 مطالعه کنيد.
2-سفينة البحار،ج 1،ص 97،بحار الانوار،ج 45،ص 220 به بعد.
3-ميزان الحکمه،ج 5،ص 233.
4-ای اشکها بريزيد،حسان،ص 131.
5-وسائل الشيعه،ج 10،ص 391.
6-بحار الانوار،ج 44،ص 286.
7-همان،ص 283.
8-همان،ص 279.
9-همان،ج 46،ص 108.
10-بحار الانوار،ج 45،ص 313.
11-شهيد(ضميمه قيام و انقلاب مهدی)،ص 124 و 125.
12-صحيفه نور،ج 8،ص 70.
13-همان،ج 10،ص 31.
14-همان-ج 10،ص 31.
15-صائب تبريزی.
16-جامع احاديث الشيعه،ج 12،ص 556.
17-از مثنوی‏«اهل بيت آفتاب‏»از مؤلف.